Miejsce powstania: Polska, Kielce
Stan zachowania: Bardzo dobry
Wymiary: 2,6 x 4,5 cm
Materiał: srebro, próba 875
Nr inw.: MP/AH/593
Technika: odlew
Rewers medalu przedstawia siedzącego na skale orła w koronie. Jego lewe skrzydło opuszczone jest wzdłuż tułowia, natomiast prawe pozostaje szeroko rozpostarte. Głowa ptaka skierowana jest w prawo; w dziobie trzyma on gałązkę laurową – symbol zwycięstwa i chwały. Pod prawym skrzydłem ukazano cztery postacie maszerujących żołnierzy w rogatywkach, z karabinami na ramionach. Jest to nawiązanie do Pomnika Czwórki Legionowej w Kielcach oraz wkroczenia I Kompanii Kadrowej do miasta w 1914 roku. W lewym górnym rogu medalu umieszczono daty „1914 -2014”, natomiast pomiędzy głową orła a jego lewym skrzydłem liczbę „100”, odnoszącą się do setnej rocznicy wydarzenia. W prawym dolnym rogu widnieje oznaczenie „875”, określające próbę srebra. Awers zawiera wklęsłą inskrypcję: „NA PAMIĄTKĘ SETNEJ ROCZNICY WKROCZENIA DO KIELC I KOMPANII KADROWEJ POD DOWÓDZTWEM JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO W DN. 12 VIII 1914 r.”, wskazującą na jubileuszowy charakter emisji. Medal ma formę nieregularną, zbliżoną do plakiety okolicznościowej. Powierzchnia wykazuje obecność naturalnej patyny oraz drobnych przetarć, typowych dla srebra, co świadczy o procesach starzenia materiału i użytkowaniu obiektu.
I Kompania Kadrowa pod dowództwem Józefa Piłsudskiego była pierwszym zorganizowanym oddziałem wojskowym, który zapoczątkował proces formowania Legionów Polskich. Została utworzona z członków dwóch organizacji paramilitarnych, Związku Strzeleckiego „Strzelec” oraz Polskich Drużyn Strzeleckich, przygotowujących młodzież do przyszłej walki o odzyskanie niepodległości.
Powstanie oddziału pozostawało w bezpośrednim związku z wybuchem I wojny światowej latem 1914 roku oraz mobilizacją w Austro-Węgrzech. W narastającym sporze państw zaborczych Piłsudski dostrzegł dogodną chwilę na rozpoczęcie walki o suwerenność. Jego zamiarem było wywołanie antyrosyjskiego powstania na terenie Królestwa Polskiego oraz stworzenie zalążka przyszłych sił zbrojnych.
Według dostępnych źródeł liczebność I Kompanii Kadrowej wynosiła od 145 do 168 żołnierzy. Oddział tworzyli głównie młodzi ochotnicy wywodzący się ze środowisk strzeleckich. Pomimo niewielkiego stanu liczebnego formacja ta odegrała istotną rolę symboliczną i polityczną, uznawaną za początek polskiego czynu zbrojnego w okresie I wojny światowej. Dnia 12 sierpnia 1914 roku oddział pod dowództwem Józefa Piłsudskiego wkroczył do Kielc. Wydarzenie to miało znaczenie zarówno propagandowe, jak i historyczne. Miasto to stało się filarem legionowej legendy i istotnym punktem na polskiej drodze ku niepodległości. Opisywany medal stanowi upamiętnienie tego wydarzenia, łącząc w swojej formie symbolikę państwową z odniesieniami do tradycji legionowej. Egzemplarz posiada świadectwo autentyczności nr 32/VIII/2014, podpisane przez Krzysztofa Jana Stradowskiego.
Oprac. Bartosz Madej
