Kraj: Niemcy (?)
Stan zachowania: dobry
Wymiary: 10,4 cm x 5,9 cm x 7,3 cm
Materiał: stopy metali nieszlachetnych
Nr inw.: MP/AH/627/4
Technika: tłoczenie
Sposób nabycia: Dar Bogumiły Pachlewskiej
Mlecznik w formie smukłego dzbanka, z delikatnie zwężającym się ku górze korpusem. W górnej części naczynia znajduje się wyprofilowany dziobek (lejek) ułatwiający precyzyjne nalewanie. Po stronie przeciwnej umieszczono pełne, masywne ucho o charakterystycznym zdobieniu. Zarówno u góry, jak i u dołu widoczne są podwójne, potrójne pierścienie, typowe dla metalowych naczyń użytkowych produkowanych seryjnie na przełomie XIX i XX wieku. Korpus jest gładki, bez dekoracji, co podkreśla funkcjonalny, użytkowy charakter przedmiotu. Wykonano go prawdopodobnie ze stopu niklowego (alpaka / Neusilber). Alpaka to stop miedzi, cynku i niklu, nazywany też „nowym srebrem” lub „srebrem chińskim” ze względu na swój srebrzystobiały wygląd i blask. Wbrew swojej nazwie, nie zawiera srebra, ale odznacza się odpornością na korozję i nie ciemnieje, co czyni go popularnym materiałem do produkcji biżuterii, sztućców, instrumentów muzycznych (np. fletów) oraz elementów galanteryjnych i elektronicznych. Formowanie mlecznika odbywało się metodą tłoczenia i walcowania blachy, a ucho było wykonywane oddzielnie i lutowane do korpusu. Na wpuszczonym dnie punca z oznaczeniem w prostokącie – O.R.G.M.N0– 167327. Sygnatura ta informuje o niemieckim numerze patentu lub rejestracji wzoru użytkowego. Z kolei O.R.G.M – Offenrechtlich Geschützets Muster oznacza wzór chroniony prawnie lub zarejestrowany wzór użytkowy. NR. 167327 to numer tej konkretnej rejestracji lub ochrony wzoru. W ten sposób oznaczano wyroby metalowe, takie jak dzbanki, mleczniki, lampy, elementy AGD, przybory kuchenne w Niemczech i na Austro-Węgrzech.
W kółku na puncy znajdują się kolejne sygnatury: 10/10%, 28 cl, 29 F, W & J oraz dwie skrzyżowane strzały. 28 cl to oznaczenie pojemności dawnego mlecznika, 1 cl to 10 ml, w tym wypadku mlecznik posiadał pojemność 280 ml. Natomiast 10/10% może wskazywać na czystość stopu albo jego proporcje, co może sugerować, że jest to nikiel lub stop niklowy, a nie srebro.
F, W & J oznacza nazwę producenta Fleitmann, Witte & Co. Była to niemiecka firma aktywna na przełomie XIX i XX wieku, znana z produkcji wysokiej jakości platerów i wyrobów ze srebra. W jej historii szczególnie ważną postacią jest Theodor Fleitmann, który w 1877 roku dokonał przełomowego odkrycia, wprowadzając magnez do niklu, by uczynić go kowalnym, czyli bardziej podatnym na obróbkę To osiągnięcie zrewolucjonizowało przemysł niklowy, pozwalając firmie na wykorzystanie czystego niklu i alpaki (Neusilber) do produkcji naczyń i sztućców. Firma z siedzibą w Schwerte stała się ważnym producentem, a jej wyroby, często w stylu secesyjnym, są do dziś cenione przez kolekcjonerów.
Oprac.: mgr Bartosz Madej
Bibliografia:
https://www.ekologia.pl/slownik/alpaka/
https://kolekcje.polin.pl/mlecznik
