Znane postacie

Adolf Dygasiński (1839-1902)

 

powieściopisarz,

publicysta, pedagog,

encyklopedysta, tzw. „piewca Ponidzia”

 

 

 

Urodził się 7 marca 1839 r. w Niegosławicach koło Pińczowa w rodzinie drobnego oficjalisty dworskiego. Uczył się w szkole powiatowej w Pińczowie jednocześnie pracował zarobkowo. Były to prace dorywcze – pomoc kancelaryjna, w lecie murarka. Mając 19 lat wstąpił do gimnazjum w Kielcach, które ukończył w 1860 roku. W lutym 1863 r. poszedł do powstania. Aresztowany i więziony pół roku w Szczekocinach i Olkuszu. Studiował w Szkole Głównej w Warszawie. W ciągu 18 lat napisał szereg nowel i powieści. Większość z nich ukazuje ludzi wsi i drobną służbę folwarczną. Znaczna część utworów została umiejscowiona na Ponidziu. W 1891 r. pisarz udał się do Brazylii i w cyklu listów opisał tragiczne losy emigrantów. Listy zaalarmowały opinię publiczną w kraju. Wiele utworów poświęcił zwierzętom, które go interesowały przez całe życie. Opisując je nie popełnił najmniejszego błędu przyrodniczego, a zarazem widział w zwierzętach istotę czującą. Dzięki głęboko humanitarnemu spojrzeniu na świat, Dygasiński w swej twórczości stawał zawsze po stronie prześladowanych i krzywdzonych – zarówno ludzi jak i zwierząt. Dygasiński zmarł 3 czerwca 1902 roku w Grodzisku Mazowieckim. Pochowany w Warszawie na cmentarzu Powązkowskim. Muzeum Regionalne w Pińczowie prezentuje specjalną ekspozycję poświęconą twórczości Adolfa Dygasińskiego.

 

Najważniejsze publikacje Adolfa Dygasińskiego:

  • Wilk, psy i ludzie (1883)
  • Ogólne zasady pedagogiki dotyczące wykształcenia umysłu, uczuć, moralności i religijności (1883)
  • Na pańskim dworze (1884)
  • Głód i miłość (1885)
  • Na warszawskim bruku (1886)
  • Z ogniw życia (1886)
  • Z siół, pól i lasów (1887)
  • Nowe tajemnice Warszawy (tom 1-2, 1887)
  • Właściciele (1888)
  • Beldonek (1888)
  • Z zagonu i bruku (1889)
  • Jak się uczyć i jak uczyć innych (1889)
  • Pan Jędrzej Piszczalski (1890)
  • Przygody młodzieńca, czyli Robinsona polskiego (1891)
  • Listy z Brazylii (1891)
  • Na złamanie karku (1893)
  • Gorzałka (1894)
  • As (1896)
  • Cudowne bajki (1896)
  • Dramaty lubądzkie (1897)
  • Żywot Beldonka (1898)
  • W Kielcach (1899)
  • Zają(1900)
  • Listy z Brazylii (1900)
  • Margiela i Margielka (1901)
  • Gody życia (1902)

_______________________________________________________________________________________

Zbigniew Oleśnicki (1398 – 1455) herbu Dębno; biskup krakowski, kardynał.

Jan Długosz (1415 – 1480) wybitny historyk, dyplomata, duchowny, fundator licznych budowli sakralnych.

Zbigniew Oleśnicki Młodszy (ok. 1430 – 1493) podkanclerzy koronny, arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski.

Stanisław Stalek z Pińczowa zw. Pinczovius (ok. 1518 – 1598) profesor i rektor Uniwersytetu Krakowskiego, kanonik katedralny krakowski.

Mikołaj Oleśnicki (zm. ok. 1567) poseł na sejmy, patron różnowierców.

Zofia Oleśnicka (zm. ok. 1567) rzekomo pierwsza poetka polska.

Franciszek Stankar (1501 – 1574) uczony Włoch, hebraista, wykładowca uniwersytecki, wybitny teolog i polemista reformacyjny.

Grzegorz Orszak (ok. 1520 – ok. 1567) bakałarz i rektor protestanckiego gimnazjum w Pińczowie.

Wacław z Szamotuł (ok. 1524 – ok. 1560) poeta i kompozytor, najwybitniejszy twórca polskiej muzyki renesansowej.

Andrzej Trzecieski (ok. 1525 – 1584) poeta, tłumacz, działacz reformacyjny.

Piotr Statorius-Stojeński (zm. 1591) nauczyciel i rektor gimnazjum w Pińczowie, jeden z tłumaczy Biblii.

Franciszek Lismanin (1504 – 1566) prowincjał generalny franciszkanów, prof. Uniwersytetu Krakowskiego, działacz reformacyjny.

Jan Łaski (1499 – 1560) herbu Korab; reformator religijny.

Daniel z Łęczycy (ok. 1530 – ok. 1600) wędrowny drukarz różnowierczy, potem katolicki.

Santi Gucci (ok. 1530 – ok. 1600) architekt i rzeźbiarz.

Tomasz Nikiel (zm. 1605) rzeźbiarz i przedsiębiorca budowlano-rzeźbiarski w Pińczowie.

Błażej Gocman (żył XVI/XVII w.) rzeźbiarz, kamieniarz i budowniczy.

Piotr Myszkowski (ok. 1510 – 1591) podkanclerzy koronny, biskup płocki, potem krakowski.

Zygmunt Gonzaga Myszkowski (ok. 1562 – 1615) marszałek wielki koronny, pierwszy ordynat pińczowski.

Anna Mohylanka (zm. 1666) księżniczka mołdawska, kobieta uczona, dama dworu królowej Ludwiki Marii.

Augustyn Kordecki (1603 – 1673) przeor klasztoru jasnogórskiego.

Eryk Jönson Dahlbergh (1625 – 1703) szwedzki oficer, rysownik.

Jan Kazimierz Waza (1609 – 1672) król polski w latach 1648 – 1668, tytularny król Szwecji.

Jan Chryzostom Pasek (1636 – 1701) pamiętnikarz, żołnierz.

Eliasz z Pińczowa (ok. 1710 – 1770) lekarz, matematyk.

Hugo Kołłątaj (1750 – 1812) ksiądz, reformator szkolnictwa, polityk, pisarz i filozof.

Józef Jan Kanty Bogucicki (1747 – 1798) profesor Uniwersytetu Krakowskiego, historyk Kościoła, teolog, ksiądz.

Rektorzy Uniwersytetu Jagiellońskiego (2 poł. XVIII w. – 1 poł. XIX w.)

1. Stanisław Sebastian Mamczyński(ok. 1700 – 1761) rektor w latach 1753 – 1754 i 1759 – 1760.

2. Kazimierz Franciszek Stęplowski(ok. 1700 – 1772) rektor w latach 1762 – 1763, 1765 – 1766, 1768 – 1769.

3. Stanisław Minocki(1734 – 1805) rektor w latach (1797 – 1805)

4. Dominik Jan Kanty Markiewicz (1761 – 1818) rektor w 1806 roku.

Michał Hieronim Juszyński (1760 – 1830) wierszopis, kaznodzieja, bibliograf

Jan Olrych Szaniecki (1783 – 1840) działacz polityczny, publicysta, adwokat.

Henryk Dembiński (1791 – 1864) generał

Stanisław Wysocki (1805 – 1868) inżynier drogowy, pionier kolejnictwa polskiego

Żeromscy Kajetan, Wincenty, Stefan h. Jelita(XIX w.) rodzina Stefana, powieściopisarza i publicysty

Melchior Buliński (1810 – 1877) ksiądz, wykładowca w seminariach duchownych Sandomierza i Warszawy, historyk Kościoła.

Kajetan Wincenty Kielisiński (1808 – 1849) rysownik, sztycharz, bibliotekarz.

Aleksander Wielopolski (1803 – 1877) wybitny polityk konserwatywny Królestwa Polskiego.

Jan Newlin Mazaraki (1840 – 1922) oficer rosyjski, rotmistrz kawalerii w powstaniu 1863 – 64 r., pamiętnikarz.

Adolf Pieńkowski ((1835 – 1866) nauczyciel, naczelnik Wydziału Policji Rządu Narodowego

Ludwik Postawka (1839 – 1923) ksiądz, dyrektor Polskiej Misji Katolickiej w Paryżu, działacz narodowy i społeczny, pamiętnikarz.

Bolesław Matuszewski (1856 – 1944) pionier filmu dokumentalnego i popularno-oświatowego, teoretyk filmu, fotograf i operator filmowy.

Bronisław Mieszkowski (1836 – 1932) proboszcz w Pińczowie, prefekt gimnazjum, kontestator zarządzeń rosyjskich władz zaborczych, pierwowzór księdza Wargulskiego z „Syzyfowych prac”.

Jan Wacław Machajski (1866 – 1926) działacz polskiego i rosyjskiego ruchu robotniczego, publicysta polityczny, przyjaciel Stefana Żeromskiego.

Bronisław Grabowski (1841 – 1900) nauczyciel i literat.

Józef Pawłowski (1890 – 1944) duchowny.

Stanisław Skurczyński (1892 – 1972) duchowny, archeolog – amator.

Władysław Siła-Nowicki (1913 – 1994) działacz polityczny, prawnik.

Józef Bellert (1887 – 1970) lekarz I Brygady Legionów, dyrektor szpitala powiatowego w Pińczowie.

Jarosław Generowicz (1897 – 1947) lekarz, dyrektor szpitala w Pińczowie.

Daniel Olech (1899 – 1873) nauczyciel, inżynier leśnik, założyciel słynnej pińczowskiej winnicy.

Władysław Król (1915 – 1985) lekarz i uczony.

Marian Toporowski (1901 – 1971) krytyk literacki, bibliograf, tłumacz.

Wiesław Prażuch (1925 – 1992) fotografik.

Wiesław Kolankowski (1929 – 1987) dyrektor Filharmonii Krakowskiej.

Krzysztof Bucki (1936 – 1983) artysta malarz, pedagog.

Józef Morton (1911 – 1994) prozaik.

Jan Górecki (1923 – 1999) fotografik dokumentalista, społeczny opiekun zabytków.

Kazimierz Świątek (ur. 21.10.1914) kardynał metropolita mińsko-mohylewski i administrator apostolski diecezji pińsiej na Białorusi, sybirak.

Facebook