Kraj: Polska
Stan zachowania: dobry
Wymiary: 4 cm x 3 cm
Materiał: papier, tusz
Nr inw.: MP/AH/281
Technika: maszynopis
Cegiełka plebiscytowa naklejona została na kremowy sztywny papier. Jest ona w kolorze czerwonym z białą, dookolną ramką o szerokości ok. 2 mm. W środkowej jej części znajduje się orzeł śląski o białej barwie z rozpostartymi skrzydłami z głową w koronie skierowaną w lewo. Nad orłem w półkolu biały napis NA PLEBISCYT. Pod orłem biały napis GÓRNO ŚLĄSKI.
Kremowa kartka, na której naklejona jest cegiełka, posiada ubytek w lewym górnym rogu. Nad cegiełką widoczny napis/ maszynowy, wykonany czarnym tuszem:,, Cegiełka z 1919- roku. do 1921 roku’’. Pod cegiełką również napis/maszynopis wykonany czarnym tuszem: Pińczów, dn. 28 marca 1969 r. Ofiarował Muzeum Regionalnemu w Pińczowie, a następnie odręczny podpis Ryszard Pikulski.
Cegiełki plebiscytowe były formą wsparcia materialnego i propagandowego dla organizacji, które przygotowywały i prowadziły kampanię na rzecz przyłączenia Śląska do odrodzonej Polski. Często miały formy drukowanych karteczek bądź znaczków z patriotycznymi symbolami.
Plebiscyt i III powstanie śląskie są wyjątkowymi wydarzeniami w historii Polski. Niemcy, którzy wygrali pierwszą wojnę światową, rościli sobie prawo do terenów Górnego Śląska. Okazało się to kością niezgody, gdyż Polacy również chcieli przyłączyć do swojego kraju wspomniane tereny. W celu rozstrzygnięcia sporu przeprowadzono plebiscyt, który odbył się 20 marca 1921 roku. Już po kilku dniach były znane oficjalne wyniki, które jednoznacznie świadczyły o niemieckim zwycięstwie: za pozostaniem w granicach Niemiec opowiedziało się 59,4 proc. głosujących, za włączeniem do Polski – 40,3 proc. (707 605 głosów za Niemcami, 479 359 za Polską). Jednakże dowodzący polski przywódca Górnego Śląska Wojciech Korfanty podjął decyzję o rozpoczęciu powstania, gdy okazało się, że podział zaproponowany przez aliantów jest dla Polski niekorzystny. Korfanty nie dowodził zbrojnie oddziałami – odpowiadał raczej za stronę polityczną i propagandową, a także za kontakty dyplomatyczne z Ententą. Jego celem było wywarcie nacisku na mocarstwa, by przyznały Polsce większą część Górnego Śląska. Dzięki powstaniu udało się Polsce uzyskać strategicznie ważny, przemysłowy obszar regionu.
Cegiełki plebiscytowe należą do pamiątek związanych z plebiscytem na Górnym Śląsku, który odbył się 20 marca 1921 roku. Były formą mobilizacji społecznej i narodowej – symbolizowały jedność, a jednocześnie pozwalały na finansowanie działań propagandowych. Obiekty te są dziś nie tylko dokumentem politycznych i społecznych zmagań, ale również przykładem działalności wydawniczej i graficznej związanej z ruchem plebiscytowym.
Bibliografia:
https://pl.wikipedia.org/wiki/III_powstanie_%C5%9Bl%C4%85skie
Oprac. Bartosz Madej
