Kraj pochodzenia: Austro-Węgry
Stan zachowania: Zły, widoczna korozja
Wymiary: dł. 100 cm, dł. lufy 75 cm ,średnica na końcu lufy 1,7 cm
Materiał: Żelazo
Nr inw.: MP/DEP/204
Technika: toczenie, gwintowanie, nitowanie
W dokumentacji dotyczącej przekazania obiektu został on błędnie zidentyfikowany jako karabin Mosin. Dopiero po oczyszczeniu i konsultacji z Pawłem Grosickim z Muzeum Militarnego w Małogoszczu ustalono, że jest to karabin Mannlicher M1895. Broń zachowała się w złym stanie technicznym. Na jej powierzchni widoczne są liczne, głębokie wżery powstałe w wyniku korozji, świadczące o znacznym stopniu zniszczenia metalu. Na wylocie lufy znajduje się trójkątna, jednoczęściowa muszka. Przed komorą nabojową umieszczona jest podstawa celownika, najprawdopodobniej stanowiąca pozostałość po szczerbince. Wykonano ją z dwóch równoległych do siebie blach żelaznych. Zamek jest nieruchomy i pozostaje w tylnej pozycji, czyli w stanie częściowego otwarcia. Zachował się uchwyt służący do przeładowania broni, o wysokości 4,3 cm, zakończony żelazną kulką o średnicy 2,4 cm. Poniżej komory nabojowej widoczny jest fragment spustu. W obecnym stanie karabin nie posiada osłony spustu ani puszki nabojowej. Braki te, w połączeniu z daleko posuniętą korozją, wskazują na niekompletność obiektu i znaczny stopień jego zużycia,
Za datę skonstruowania pierwszego karabinu przez Ferdinanda Mannlichera uznaje się rok 1880. Jednak początkowe jego konstrukcje przeszły bez większego echa. Kolejne projekty konstruktora doprowadziły do powstania lepiej przyjętego modelu M1890, który wyróżniał się tym, że posiadał zamek dwutaktowy ryglowany ryglem wahalnym. Ta technologia sprawiła, że zaczęto w 1895 produkować karabiny, karabinki oraz sztucery M1895, które to posiadały właśnie ten charakterystyczny mechanizm. Karabiny Mannlicher M1895 zalicza się do typu broni samopowtarzalnych. Broń była zasilana z nieruchomego magazynka pudełkowego, ładowanego za pomocą niesymetrycznych ładowników pięcionabojowych.
Przyrządy celownicze składały się z trójkątnej muszki oraz celownika ramkowego. W zależności od ustawionej odległości korzystano z różnych szczerbin:
- 300 m – ze stałej szczerbiny umieszczonej na dolnej krawędzi ramki,
- 600–2400 m – ze szczerbiny znajdującej się na suwaku,
- 2600 m – ze stałej szczerbiny umieszczonej na szczycie ramki.
Broń należała do podstawowego uzbrojenia armii austro-węgierskiej podczas I wojny światowej. Korzystali z niej również polscy legioniści walczący u boku wojsk austro-węgierskich. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku karabiny Mannlichera znalazły się na wyposażeniu Wojska Polskiego i były wykorzystywane podczas walk o granice państwa. W okresie międzywojennym stopniowo zastępowano je nowszymi wzorami, przede wszystkim karabinami Mauser. Nie można wykluczyć, że pojedyncze egzemplarze Mannlicherów M1895 były używane również podczas II wojny światowej, jednak ich szersze zastosowanie na froncie wschodnim i w polskiej partyzantce na Kresach nie jest w pełni potwierdzone.
Oprac. Bartosz Madej
Literatura:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Karabin_Mannlicher_M1895
https://ziemiewschodnie.pl/pl/mediateka/historia-pewnego-zabytku-czesc-ii-karabin-mannlicher-M1895
